Siberische Boompieper

Anthus hodgsoni                                                                                              dwaalgast (3)

Familie:
Piepers en Kwikstaarten (Motacillidae)

cdna-beoordeling:           nee
laatste jaar beoordeling  2014
eerste jaar Gelderland     2015

Algemene informatie
Het eerste aanvaarde geval voor Nederland van de Siberische Boompieper dateert pas van 1987. Op Texel pleisterde er toen een van 20 tot en met 27 oktober. Tot en met 2010 volgden 19 aanvaardingen, vooral op de westelijke Waddeneilanden. In het najaar van 2011 doken ineens meerdere vogels op, soms zelfs bijelkaar. Hiervan werden zes gevallen aanvaard. Dit aantal valt echter in het niets bij de influx in 2012 met tientallen waarnemingen. Hiervan zijn er inmiddels 24 aanvaard, ook in het binnenland. Zo werd 19 en 20 oktober op telpost Kwintelooyen bij Veenendaal de roep opgenomen van een doortrekker. In Gelderland gaat het dan ook broeien. “Naaldbos genoeg hier, wie gaat ‘m vinden?!”, is de gedachte, wanneer ze op de Waddeneilanden vaker in dit soort terreinen worden gevonden. Het aantal gedocumenteerde gevallen groeide inmiddels zo snel, dat in 2014 de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna besloot de soort niet meer te beoordelen vanaf 1 januari 2015 [van Bemmelen 2015]. Vanaf die datum vind validatie o.a. plaats bij Waarneming.nl.

Historie

Herkenning
De roep van de Siberische Boompieper zou, vergeleken met de gewone Boompieper, iets hoger en korter klinken. Door overlap in geluid is determinatie op gehoor echter niet met zekerheid te doen. Een goede geluidsopname is dan ook van groot belang, want voor de soortbepaling is een som aan details op een sonogram nodig. Op de website Avesrares wordt met behulp van sonogrammen verschillen en overeenkomsten in de roep van beiden uiteengezet. [link]
Hoewel Siberische Boompiepers vaak laat in het najaar opduiken -groot deel aanvaarde gevallen in de tweede decade van oktober, meestal na de 15e- zou dit niet de grond moeten zijn voor de gedachte dat late boompiepers dan ook waarschijnlijker Siberische zouden zijn: ook ‘onze’ Boompieper is tot ver in oktober te verwachten.

Gedrag algemeen

Waarnemingen
      aanvaard
1. 31 oktober 2015 Hooge Weide, Kanaaldijk, Lochem, →Z, geluidsopname (R. Vermeer)
2 27 september 2017 Wageningse Bovenpolder, Wageningen, foto, geluidsopname (F. Meijer e.a.)
3 21 december 2017 Wageningse Bovenpolder, Wageningen, foto (W. Janssen)

     niet beoordeeld
1. 28 oktober 2005 Telpost Blauwe Kamer, Wageningen, →Z (M. Prins)
2. 20 oktober 2013 Wilgenkampstraat, Elburg, Elburg, →Z (M. Jansen)
3. 22 oktober 2013 Otterlosche Zand, Hoge Veluwe, Ede, (2), ter plaatse (D. Paalvast)
4 24 september 2015 Deelerwoud, Hoenderloo, Ede, ter plaatse, geluidsopname (J. van Bruggen)
4. 19 oktober 2015 Telpost Beemsterweg, Doesburg, Bronckhorst, →ZW (E. Lam)

Toelichting
Een eerste claim voor Gelderland is er al in 2005. Bij een roepende ‘boompieper’ 28 oktober over de Blauwe Kamer werd het vermoeden van een Siberische Boompieper uitgesproken. Bij dezelfde waarnemer rees op 8 november 2009 weer dat vermoeden, toen hij langs de Veerweg aan de noordkant van de Nederrijn bij Rhenen eenmaal een ‘boompieper’ hoorde. Deze waarneming ligt echter nét buiten Gelderland: de rivier is de provinciegrens. Ook bij de piepers op 20 oktober 2013 over Elburg en op 19 oktober 2015 over telpost Beemsterweg bij Doesburg werden -sterke- vermoedens van een Siberische genoteerd. Zeer opmerkelijk is de melding van liefst twee ‘boompiepers’ aan de grond op 22 oktober 2013 op het Otterlosche Zand in Park Hoge Veluwe. Hiervan bleek er een een vrij contrasterende kop te hebben, een aanwijzing die op de Siberische Boompieper past. Spijtig genoeg was de waarnemingsduur te kort, en konden geen geluids- of fotoopnamen worden gemaakt, die de determinatie zouden kunnen afronden. Een zoekactie de volgende dag leverde helaas geen vervolg op.
Telpost Hooge Weide, gelegen op een terrein van Rijkswaterstaat langs het Twentekanaal, net ten westen van Lochem, wordt regelmatig bezet door leden van de vogelwerkgroep Noordwest-Achterhoek. Een vrijwel stille oostenwind zorgt voor een frisse grondmist waarin op zaterdag 31 oktober 2015 drie tellers, waaronder Ruben Vermeer, om half acht beginnen aan de telling. Vanuit de mist gaat het naar een andere uiterste een vrijwel strakblauwe lucht. Om de aantallen gaat het vanochtend dan ook niet. Kolgans (117), Houtduif (375) en Spreeuw (219) blijken achteraf het eindtotaal van vier uur tellen naar 1134 vogels te tillen. Zijn twee telgenoten zijn net vertrokken, als Ruben om 10:54 een geluid oppikt. Een ‘boompieper’ nadert roepend de telpost en vliegt zuidwaarts over. Gelukkig is er toch een extra luisterend ‘oor’ aanwezig: de geluidsrecorder neemt feilloos een aantal roepjes op. Een sonogram, die Ruben later van de opname maakt, toont het onweerlegbaar aan: de Siberische Boompieper mag worden genoteerd als nummer 374 op de provinciale lijst!

Fenologie
eerste
laatste

Bijzonderheden

Geluid
Waarneming.nl – Siberische Boompieper – Gelderland [link]

Video’s

Foto’s
Waarneming.nl – Siberische Boompieper – Gelderland [link]

Siberische Boompieper
Siberische Boompieper, telpost Hooge Weide, Kanaaldijk, Lochem, 31 oktober 2015 (Ruben Vermeer)
DSCN0947 (2)
Siberische Boompieper, Wageningse Bovenpolder, Wageningen, 21 december 2017 (Wim Janssen)

Weblogs

Soortinformatie
BirdLife International. 2017. Species factsheet: Anthus hodgsoni.  www.birdlife.org [link]

Referenties
van Bemmelen, R.S.A. & van Duivendijk, N. 2015. CDNA-mededelingen. Recente CDNA-besluiten. Dutch Birding 37(2): 121-121 [zie ook: Dutchavifauna.nl: : CDNA mededelingen wintervergadering 2015 [link] ]
van den Berg, A.B. & Bosman, C.A.W.B. 2001. Zeldzame vogels van Nederland (Avifauna van Nederland 1); tweede herziene druk. GMB Uitgeverij/KNNV Uitgeverij, Haarlem/Utrecht.

Webreferenties
Avesrares – Identification of Olive-backed and Tree pipit by call [link]
Dutchavifauna.nl – Siberische Boompieper [link]
Trektellen.nl – telpost Hooge Weide – 31 oktober 2015 [link]
Waarneming.nl – Siberische Boompieper – Gelderland [link]

Auteur
Remco Wester, december 2017

Bijdragen door
Wim Janssen, Ruben Vermeer

Wijze van citeren
Wester, R. 2017. Siberische Boompieper Anthus hodgsoni. Avifauna van Gelderland. Website https://avifaunavangelderland.wordpress.com/avifauna/soortenlijst-gelderland/siberische-boompieper

Deze informatie is gebaseerd op publicaties en informatie verstrekt door derden. Beschik je over aanvullende informatie, beeldmateriaal of andere extra informatie, of heb je correcties of opmerkingen over deze soort of bepaalde gevallen? Laat ons dit weten per e-mail: avifaunavangelderland@gmail.com